Beyinlerinin gelişmesine bağlı olarak davranış şekilleri de çok karmaşık düzeye ulaşmıştır. Özellikle ses ile iletişim kurulması çok gelişmiştir. İnsanın dışında başka bir canlının sesini taklit edebilen türleri içeren tek hayvan grubu kuşlardır (papağanlar, muhabbetkuşları ve sığırcıklar). Ses analizleri tür ayrımında değerli bir kriter olarak kullanılır. Beslenme, kur yapma, saldırma ve korunma ile ilgili davranış şekilleri türlere göre farklılık gösterir ve bunların hepsini bu kitabın kapsamı içerisinde vermek olanaksızdır. Ancak önemli olan ve dikkati çeken davranış şekillerinden göçün ve kış uykusuna yatmanın kısaca verilmesiyle yetinilecektir.
1. KIŞ UYKUSU
Kural olarak kuşlar kış uykusuna yatmazlar. Yalnız çobanaldatanlar (Caprimulgiformes) ve Phalaenoptilus nuttali kış uykusuna yatar; sonuncusu bu uyku sırasında vücut sıcaklığını 7°C'ye kadar düşürür.
2. GÖÇ
Göçücü kuşların tanımı genellikle şöyle yapılır: Yılın belirli bir dönemini, kuluçkaya yattığı yerden uzak olarak geçirenler. Gezici kuşlar, kuluçka yerinden değişik yönlere doğru, kısmen ayrılan kuşlardır. Yerli kuşlar ise sürekli kuluçka bölgesinde kalan kuşlardır. Her üçünün arasında geçiş formları da vardır.
Göç davranışı, kuluçka bölgesinde geçici olarak besinin azalması ile ortaya çıkabilir. Bazı kuşlar ise, böcek sürülerini izleyerek göç edebilirler (kırlangıçlar ve sağanlar).
Kuşların çoğunda, kışlama ve kuluçkaya yatma bölgeleri kalıtsal olarak saptanmıştır. İlkbaharda ya da yazın, kısmen iç (endojen), kısmen dış (eksojen) etkilerle göç başlatılır. Dış faktörlerin etkili olduğunu gösteren en önemli kanıt, su kuşlarının yaşadıkları yerlerde, yaşanan suyun buz tutmasıyla, göçe başlanması gösterilebilir. Güneydekiler kuraklık nedeniyle yazın kuzeye; kuzeydekiler ise soğuk ve bitkilerin yapraklarını dökmesi nedeniyle kışın güneye göç ederler.
Göç Yolları: Göçün yönü ve yolun uzunluğu kural olarak türlere göre farklıdır. Avrupa'daki kuşlar genel olarak üç ana yol izlerler. Birinci yol İberik Yarımadası'ndan Kuzey ya da Kuzeybatı Afrika'ya giden, ikinci yol İtalya ve Sardunya üzerinden Kuzey ve Orta Afrika'ya giden, üçüncü yol ise Balkanlar, Karadeniz ve Anadolu üzerinden Kuzey ya da Doğu Afrika'ya giden yoldur. Gidiş ve geliş yolu değişik de olabilir.
Bir türün bireyleri bazen bir bölgede yerli olmasına karşın, diğer bir bölgede gezici ya da göçücü olabilir. Ülkemizdeki birçok tür yerli olmasına karşın, bu türler Avrupa'da ve Kuzey Ülkelerinde göçücüdür (sistematik kısımda türlerle ilgili verilen tablolara bakınız). Bazı türlerde ise sadece erkek ya da dişi göçücüdür. Örneğin ispinozun (Fringilla coelebs) yalnız dişisi göç eder.
Kuşların kalıtsal göçü, kıtaların kayması ve Tersiyer'deki buzul devirlerinin oluşumu ile ortaya çıkmıştır. Fotoperiyota bağlı olarak endokrin salgılarda meydana gelen değişikliklerle ortaya çıktığı için, kural olarak senenin aynı günlerinde, çoğunluk kuzeyden güneye (sonbaharda) ya da güneyden kuzeye (ilkbaharda) göç ortaya çıkar. Yönlerini güneşin ve ayın konumuna göre; bazen de coğrafik yapıya göre buldukları sanılmaktadır. Binlerce kilometre uzaklıklara götürülen kuşların çok kısa bir zamanda kuluçka yerlerini bulabilme mekanizmaları tam olarak açıklanamamıştır. Kuzeye ve güneye göç etme, içgüdüsel olarak
ortaya çıkar; fakat yolun tam olarak izlenmesi çoğunluk yaşlı bireylerin rehberliğine bağlıdır. Güney Yarımküre de Kuzey Yarımküre dekine benzer göçler vardır.
Uçuş sırasında bazıları alçaktan, bazıları ise yüksekten uçar. Uçuş süreleri ve hızları değişiktir. Örneğin bazı ördekler 2400 km'yi hiç dinlenmeden saatte 90 km. ile katederler. Çoğunlu gündüz göç ederler.
